Pochta dasturini sozlayotganda deyarli har doim uchta qisqartmani koʻrasiz: IMAP, POP3 va SMTP. Har bir protokol nima uchun javob berishini, IMAP POP3 dan nimasi bilan farq qilishini, qaysi portlar va shifrlash turlari ishlatilishini hamda kompaniyada ishlash uchun nimani tanlash kerakligini koʻrib chiqamiz.
Kim nima uchun javob beradi
Protokollar ikki guruhga boʻlinadi: biri xatlarni olish uchun, boshqasi yuborish uchun.
- IMAP va POP3 — pochtani olish protokollari: pochta dasturi pochta qutingizga kelgan xatlarni serverdan oladi.
- SMTP — yuborish protokoli: dastur xatni pochta serveringizga uzatadi, u esa uni qabul qiluvchining serveriga yetkazadi.
Shuning uchun sozlamalarda deyarli har doim ikkita server boʻladi: kiruvchi pochta (IMAP yoki POP3) va chiquvchi pochta (SMTP) serveri. Tanlash faqat IMAP va POP3 oʻrtasida — SMTP ikkala holatda ham ishlatiladi.
IMAP: pochta serverda saqlanadi
IMAP da xatlar va papkalar serverda qoladi, dastur esa ularni koʻrsatadi va oʻzgarishlarni sinxronlaydi. Xatni telefonda oʻqidingizmi — kompyuterda ham u oʻqilgan boʻladi. Veb-pochtada papkaga koʻchirdingizmi — Outlook dasturida ham u oʻsha papkada boʻladi.
IMAP ning afzalliklari:
- barcha qurilmalarda pochta bir xil koʻrinadi;
- yuborilgan xatlar va papkalar hamma joyda mavjud;
- noutbuk yoʻqolsa ham xatlar yoʻqolmaydi — ular serverda;
- yangi qurilma bir necha daqiqada ulanadi va darhol butun pochtani koʻradi.
Kamchiligi: xatlar serverdagi pochta qutisida joy egallaydi, shuning uchun kvotani kuzatib borish va keraksizlarini vaqti-vaqti bilan tozalash kerak.
POP3: pochta qurilmaga yuklab olinadi
POP3 — eskiroq va soddaroq protokol. Dastur yangi xatlarni «Kiruvchi» papkasidan kompyuterga yuklab oladi. Koʻpincha shundan keyin xatlar serverdan oʻchiriladi, garchi aksariyat dasturlarda «serverda nusxa qoldirish» opsiyasini yoqish mumkin boʻlsa ham.
POP3 ning xususiyatlari:
- faqat «Kiruvchi» papkasi bilan ishlaydi — serverdagi boshqa papkalar sinxronlanmaydi;
- oʻqilgan va oʻchirilgan xatlar qurilmalar oʻrtasida sinxronlanmaydi;
- xatlar bitta kompyuterda saqlanadi va u buzilsa, oʻz zaxira nusxangiz boʻlmasa, ular yoʻqoladi;
- agar xatlar yuklab olingandan keyin oʻchirilsa, serverda deyarli joy egallanmaydi.
Agar siz xatlarni serverdan oʻchiradigan POP3 dan foydalansangiz, yagona arxivingiz — bu kompyuter. Serverning umumiy zaxira nusxasi allaqachon yuklab olingan va serverdan oʻchirilgan xatlarni tiklashga yordam bermaydi.
Qaysi birini tanlash kerak
| Vaziyat | Tavsiya |
|---|---|
| Pochta kompyuterda va telefonda | IMAP |
| Ham veb-pochtadan, ham dasturdan foydalanasiz | IMAP |
| Pochta qutisini bir necha kishi oʻqiydi | IMAP |
| Telefonda kalendar va kontaktlarni sinxronlash kerak | Exchange ActiveSync yoki IMAP bilan birga CalDAV/CardDAV |
| Bitta qurilma, juda kichik kvota, kompyuterda oʻz arxivingiz | POP3 (ehtiyotkorlik bilan) |
Aksariyat kompaniyalar uchun toʻgʻri tanlov — IMAP. POP3 ni ongli qaror boʻlgan kamdan-kam holatlar uchun qoldiring.
Portlar va shifrlash
Har bir protokol oʻz portida ishlaydi. Aksariyatida ulanishni himoyalashning ikki varianti bor:
- SSL/TLS (yashirin TLS) — ulanish ulangan zahoti shifrlanadi.
- STARTTLS — ulanish ochiq boshlanadi, keyin buyruq orqali shifrlashga oʻtadi.
Standart portlar:
| Protokol | SSL/TLS | STARTTLS yoki shifrlashsiz |
|---|---|---|
| IMAP | 993 | 143 |
| POP3 | 995 | 110 |
| SMTP (dasturdan yuborish) | 465 | 587 |
| SMTP (serverlar oʻrtasida) | — | 25 |
25-port pochtani serverlar oʻrtasida uzatish uchun ishlatiladi. Pochta dasturlariga yuborish uchun login va parol kiritiladigan 465 yoki 587-port kerak. Koʻp internet provayderlar abonentlarning 25-portga chiquvchi ulanishlarini bloklaydi, shuning uchun uni dasturda koʻrsatmagan maʼqul.
Har doim shifrlashni yoqing. Usiz login, parol va xatlar matni ochiq uzatiladi va ularni tarmoqqa kirish imkoni bor har qanday odam — masalan, ommaviy Wi-Fi tarmogʻida — tutib olishi mumkin.
MCMail uchun parametrlar
Koʻpincha qoʻlda hech narsa kiritish shart emas: MCMail avtomatik sozlashni (autoconfig va autodiscover) qoʻllab-quvvatlaydi va dastur pochta manzili boʻyicha parametrlarni oʻzi qoʻyadi. Agar qoʻlda sozlash kerak boʻlsa, quyidagi qiymatlardan foydalaning:
| Parametr | Qiymat |
|---|---|
| Kiruvchi pochta serveri (IMAP/POP3) | mail.mcmail.uz |
| IMAP porti (SSL/TLS) | 993 |
| POP3 porti (SSL/TLS) | 995 |
| Chiquvchi pochta serveri (SMTP) | mail.mcmail.uz |
| SMTP porti (SSL/TLS) | 465 |
| Muqobil SMTP porti (STARTTLS) | 587 |
| Foydalanuvchi nomi | Toʻliq pochta manzili, masalan name@example.uz |
| Parol | Pochta qutisi paroli |
SMTP uchun albatta oʻsha login va parol bilan haqiqiylikni tekshirishni yoqing (dasturlarda bu odatda «chiquvchi pochta serveri haqiqiylikni tekshirishni talab qiladi» deb ataladi). Agar administrator ikki bosqichli autentifikatsiyani yoqqan boʻlsa, pochta dasturini qanday ulash kerakligini qoʻllab-quvvatlash xizmatidan aniqlang.
Aniq dasturlar uchun bosqichma-bosqich yoʻriqnomalar: Outlook, Thunderbird, iPhone, iPad va Mac, Android.
Odatiy xatolar
- Notoʻgʻri login. Toʻliq
name@example.uzmanzili oʻrniga faqat nom (name) koʻrsatilgan. - Port va shifrlash mos emas. Masalan, 465-port STARTTLS bilan yoki 587-port SSL/TLS bilan. Ulanish oʻrnatilmaydi yoki osilib qoladi.
- SMTP avtorizatsiyasi yoqilmagan. Xatlar keladi, lekin yuborilmaydi.
- Pochta qutisi toʻlib qolgan. IMAP da xatlar serverda yigʻiladi. Kvota tugaganda yangi xatlar qabul qilinmasligi mumkin. Savatni va katta ilovalarni tozalab turing.
- Notoʻgʻri parol bilan juda koʻp urinish. Parol oʻzgartirilgandan keyin eskisi telefonda yoki boshqa dasturda qolib ketadi va u qayta-qayta kirishga urinadi. Parollarni tanlab topishdan himoya kirishni vaqtincha bloklashi mumkin. Parolni barcha qurilmalarda yangilang.