Nega xatlar spamga tushadi va buni qanday tuzatish mumkin

Mijoz tijorat taklifingizni olmaganini aytadi, keyin uni «Spam» jildidan topadi. Tanish holatmi? Ushbu maqolada pochta xizmatlari xatni qaysi belgilarga qarab spam deb hisoblashini va xatlaringiz «Kiruvchi» jildiga yetib borishi uchun nima qilish kerakligini koʻrib chiqamiz.

Pochta xizmatlari xatni spam deb qanday aniqlaydi

Qabul qiluvchi tomonda yagona «spam tugmasi» yoʻq. Uning pochta serveri har bir xatni oʻnlab belgilar boʻyicha baholaydi va umumiy ball chiqaradi. Bu belgilarni shartli ravishda toʻrt guruhga ajratish mumkin:

• Autentifikatsiya — xat haqiqatan ham domeningiz ruxsat bergan serverdan yuborilganmi (SPF, DKIM, DMARC).
• Obroʻ — server IP manzili va domeningiz avval oʻzini qanday tutgan: shikoyatlar, mavjud boʻlmagan manzillarga yuborishlar, qora roʻyxatlarga tushish holatlari boʻlganmi.
• Mazmun — matn, havolalar, ilovalar va bezak.
• Qabul qiluvchilarning xatti-harakati — xatlaringizni ochishadimi, javob berishadimi yoki «Bu spam» tugmasini bosishadimi.

Hech bir omil oʻzi yolgʻiz xatning «Kiruvchi» jildiga tushishini kafolatlamaydi, lekin istalgan guruhdagi jiddiy muammo xatni spamga yuborishi mumkin. Shuning uchun hammasini tartib bilan, autentifikatsiyadan boshlab tekshirgan maʼqul.

1-qadam. SPF, DKIM va DMARCni tekshiring

Bu oʻz domenidagi pochtaga endigina oʻtgan kompaniyalardagi eng keng tarqalgan sabab. Agar yozuvlar sozlanmagan yoki xato sozlangan boʻlsa, yirik pochta xizmatlari xatlarga shubha bilan qaraydi, baʼzilari esa ularni butunlay rad etadi.

Mexanizm	Vazifasi	Odatiy xato
SPF	Domen nomidan xat yuborishga ruxsat berilgan serverlarni sanab oʻtadi	Bitta oʻrniga ikkita alohida SPF yozuvi; xat yuboradigan sayt yoki ommaviy xatlar xizmati unutilgan
DKIM	Xatga kriptografik imzo qoʻyadi	Ochiq kalit DNSda eʼlon qilinmagan yoki qatori kesilib qolgan
DMARC	Tekshiruvdan oʻtmagan xatlar bilan nima qilishni qabul qiluvchiga aytadi	Yozuv umuman yoʻq yoki barcha manbalar tekshirilmasdan qatʼiy siyosat oʻrnatilgan

Natijani xat sarlavhalari orqali tekshirish eng oson. Gmail yoki boshqa yirik xizmatdagi shaxsiy qutingizga xat yuboring, «Asl nusxani koʻrsatish» (Show original) yoki «Manba kodini koʻrish» bandini oching va Authentication-Results qatorini toping. Unda quyidagilar boʻlishi kerak:

spf=pass smtp.mailfrom=example.uz
dkim=pass header.d=example.uz
dmarc=pass header.from=example.uz

Agar biror joyda fail, softfail yoki none turgan boʻlsa, ishni shundan boshlang. Har bir yozuv haqida SPF, DKIM va DMARC maqolalarida batafsil yozilgan. MCMailda domeningiz uchun SPF, DKIM va DMARCni biz sozlaymiz, yozuvlarning aniq qiymatlarini esa ulanish vaqtida yuboramiz.

2-qadam. IP va domen obroʻsini tekshiring

Agar server IP manzili yoki domeningiz qora roʻyxatga tushgan boʻlsa, mukammal sozlangan yozuvlar ham yordam bermaydi. Buni bepul tekshirish mumkin, masalan, mxtoolbox.com saytida: domeningizni va xatning Received sarlavhasidagi IP manzilni kiriting. Natijalarni qanday oʻqish va roʻyxatga tushganda nima qilish haqida qora roʻyxatlar maqolasida aytib oʻtamiz.

Obroʻni nima buzadi:

• eski yoki sotib olingan bazalar boʻyicha ommaviy yuborish — koʻp manzillar mavjud emas va server rad javoblarini oladi;
• xat yuborishni soʻramagan qabul qiluvchilarning shikoyatlari;
• xodimning buzib kirilgan pochta qutisi orqali spam tarqatilishi;
• yangi domendan yuborish hajmining keskin oʻsishi.

MCMailda xat yuborish tezligini cheklash ishlaydi: u oddiy ish yozishmalariga xalaqit bermaydi, lekin buzib kirilgan quti qisqa vaqtda minglab xat tarqatib, server obroʻsini buzishiga yoʻl qoʻymaydi. Shu sababli qutilarning xavfsizligi ham muhim: ishonchli parollar va ikki bosqichli autentifikatsiya.

3-qadam. Xat mazmuniga eʼtibor bering

Zamonaviy filtrlar alohida «taqiqlangan soʻzlar»ga kamroq eʼtibor beradi, ammo baʼzi usullar hamon shubha uygʻotadi:

• katta harflar bilan yozilgan mavzu, koʻp undov belgilari, «shoshilinch», «bepul», «yutuq» kabi soʻzlar;
• deyarli matnsiz, faqat bitta rasmdan iborat xat;
• qisqartirilgan havolalar va koʻrinadigan matni haqiqiy manzilga mos kelmaydigan havolalar;
• obroʻsi yomon domenlarga havolalar;
• yuboruvchi nomi va manzilining mos kelmasligi — masalan, nomda «Bank», manzil esa tasodifiy.

Nima yordam beradi: tushunarli mavzu, oddiy matn, kompaniyaning haqiqiy kontaktlari koʻrsatilgan imzo va oʻz domeningizga olib boradigan havolalar.

4-qadam. Ilovalar bilan ehtiyot boʻling

Ilovalar viruslarni tarqatishning ommabop usuli, shuning uchun filtrlar ularga qattiq munosabatda boʻladi.

• Bajariladigan fayllarni (.exe, .bat, .js, .scr) yubormang — ular deyarli hamma joyda bloklanadi.
• Makrosli Office hujjatlari (.docm, .xlsm) koʻpincha spam yoki karantinga tushadi. Makros kerak boʻlmasa, faylni oddiy formatda yoki PDFda saqlang.
• Parolli arxivlarni antivirus tekshira olmaydi, shuning uchun koʻp serverlar ularni shubhali deb hisoblaydi.
• Katta fayllarni ilova sifatida emas, fayl omboriga havola orqali yuborgan maʼqul: koʻp qabul qiluvchi serverlar xat hajmini cheklaydi.

5-qadam. Ommaviy xatlarni ish pochtasidan ajrating

Korporativ pochta ish yozishmalari uchun moʻljallangan: aniq odamlarga xatlar, mijozlarga javoblar, hujjatlar. Ommaviy xatlarni — yangiliklar, aksiyalar, yuzlab va minglab manzillarga taklifnomalarni — maxsus xizmat orqali yuborgan maʼqul. Sabablari:

• bunday xizmatlar obunadan chiqish va rad javoblarini qayta ishlay oladi, ularsiz ommaviy yuborish obroʻni tez buzadi;
• agar ommaviy xat shikoyatlarga sabab boʻlsa, butun kompaniyaning ish yozishmalari zarar koʻrmaydi;
• pochta serveridagi yuborish tezligi cheklovi ommaviy xatlar uchun moʻljallanmagan.

Agar ommaviy xatlarni oʻz domeningizdan yuborsangiz, xizmatni SPFga qoʻshishni va u uchun DKIMni sozlashni unutmang. Faqat rozilik bergan odamlarga yozing va har bir xatda obunadan chiqish imkoniyatini qoldiring.

Xat allaqachon spamga tushgan boʻlsa nima qilish kerak

1. Qabul qiluvchidan xatni «Spam emas» deb belgilashni va manzilingizni kontaktlarga qoʻshishni soʻrang — bu unga yetkazishni darhol yaxshilaydi.
2. Xat sarlavhalarini 1-qadamdagidek tekshiring. Tekshiruvdan oʻtmagan boʻlsa, DNS yozuvlarini tuzating.
3. IP va domenni qora roʻyxatlar boʻyicha tekshiring.
4. Agar hammasi joyida, lekin muammo faqat bitta qabul qiluvchida takrorlansa, uning oʻz filtrlari juda qatʼiy boʻlishi mumkin. Uning administratoridan domeningizni ruxsat etilganlar roʻyxatiga qoʻshishni soʻrang.
5. Sababini topa olmasangiz, @mycloudsupport qoʻllab-quvvatlash xizmatiga yozing va muammoli xat sarlavhalarini ilova qiling — shunda tezroq aniqlaymiz.